Ağız Kokusu Neden Olur?

Ağız kokusu çoğu kez farkına varmakta zorlandığımız ve ne yazık ki çevremizdekilerin de bizi uyarmakta zorlandığı, insanı güç duruma sokan bir sorundur. İşi başkalarına bırakmadan, elinizi ağzınıza götürüp avucunuzun içine nefes verip koklayarak, ağzınızın kokup kokmadığını test edebilirsiniz. Ağız kokusu neden olur diye şöyle bir baktığımızda aslında bu soruna çözüm bulmak hiç de zor değildir. Doğru şekilde diş ve dil fırçalamak, yediklerimize dikkat etmek ve sigaradan uzak durmak gibi (tiryakilere bir kötü haber daha!), ağız kokusu nedenine bağlı olarak değişen çeşitli yollarla, bu kötü koku giderilebilir.

Çoğu kez ağız kokusunu nefesi kokan kişiden önce çevresindeki kişiler fark eder. Bu da zor bir durumdur. Çok yakını olmadığı sürece kimse kimseye kolay kolay ‘ağzın kokuyor’ diyemez, o kişiyi utandırmaktan çekinir. Öte yandan nefesi kokan bir kişiyle konuşmak, yakınında olmak da işkenceye dönüşebilir. Tıp dilinde ağız kokusu problemine ‘halitosis‘ adı verilir. Adı üstünde, nefesin hoş olmayan, kötü bir şekilde kokmasıdır.

Nedenine bağlı olarak ağız kokusu ara ara ortaya çıkan ya da sürekli devam eden bir şikayet şeklinde görülebilir. Çoğu vak’ada ağızda bulunan (özellikle dilin arka tarafında) milyonlarca bakteri ağız kokusunun ana nedenidir. Ağız içindeki sıcak, nemli koşullar bu bakterilerin büyümesi için ideal bir ortam sunar. Ağız kokusu genellikle ağızla ilgili bir sorundan kaynaklanır.

Bazı ağız kokusu türleri, örneğin sabah ortaya çıkan ağız kokusu, normal kabul edilir ve genellikle de bu durum herhangi bir sağlık sorunu ile ilgili değildir. Sabahları ağız kokusu olabilir çünkü gün içerisinde salgılanan ve ağızdaki yiyecek artıklarını, kokuları yok eden tükürük, geceleri uyurken azalır. Ağzın kurumasıyla ölü hücreler dil ve yanakların içine yapışır. Bakteriler gıda olarak bu hücreleri kullanır ve kötü bir koku yayan bileşikler salarlar.

Ağız ve Diş Temizliği

Ağız kokusunun nedenleri arasında en baş sırada ağız temizliğinin ihmal edilmesi gelir. 2002 yılında Amerika’da yapılan bir araştırmada ağız kokusunun % 90 oranında ağız içindeki sorunlardan kaynaklandığı belirlenmiştir. Ağızdaki bakteriler dil üzerine, dişlerin arasına, diş etlerine ve boğaza saklanıp gelişir. Eğer ağız bu bakterilerden arındırılmazsa, bakteriler diş çürümesine yol açabilir. Diş çürümesi de başlı başına, başka bir ağız kokusu nedenidir.

Yemek yediğimizde, gıdalar doğal olarak ağzımızda yaşayan bakteriler tarafından parçalanır. Gıdaların parçalanmasıyla ortaya kötü kokulu gazlar çıkar. Yediklerimizi yuttuktan sonra, dişlerin arasına sıkışan yiyecekler bozulmaya başlar ve bakteriler tarafından bu artıklar da parçalanmaya devam eder. Diş temizliğine önem verilmezse dişlerdeki yiyecek artıkları ağız kokusuna uzanan süreci başlatmış olacaktır.

Gerektiği gibi bir ağız temizliği yapıldığı takdirde, ağızdaki tüm kötü koku kaynakları engellenecektir. Diş fırçalamak ağız kokusunu engellemek için yeterli olmayabilir. Dişlerin yanı sıra diş etleri ve en önemlisi dil de mutlaka fırçalanmalıdır. Dişleri yemek artıklarından arındırmak için diş ipi kullanmak da faydalı olacaktır. Ağız kokusundan, yaklaşık olarak % 90 oranında, dil üzerindeki bakteriler sorumludur. Diş fırçalamanın dışında ağız içi temizliği için gargara kullanmak hem bakterileri yok etmeye hem de nefesi ferahlatmaya yardımcı olur.

Kötü diş protezi hijyeni: Protez kullanımında eğer protez temizliğine dikkat edilmezse ağız kokusu riski yüksektir. Ayrıca protez ağza tam uymuyorsa, gıdaların takılma olasılığı da daha yüksektir.

Beslenme Biçimi

Dişlerinizi ve dilinizi düzenli olarak fırçalamanıza, naneli gargaralar ile son derece titiz bir temizlik yapmanıza rağmen ağız kokusu devam ediyorsa, sorun yediklerinizde olabilir. Sarımsak, soğan, pastırma, balık ve çeşitli baharatlar ağız temizliğini ihmal etmeseniz bile ağız kokusuna yol açabilirler. Bunun nedeni, bazı yiyeceklerin keskin kokulu yağlarının, kan yoluyla akciğerlere ulaşmasıdır. Biz akciğerlerden dışarı hava verdikçe, bu yağların kokusu da kötü ağız kokusu olarak dışarı çıkar. Örneğin sarımsak ve soğanın sindirimden sonra en az 3 gün ağız kokusuna neden olabilir.

Yiyecek ve bakteri ikilisinden söz edersek de, bakteriler proteinleri (örneğin et veya balık) parçaladıkları sırada daha fazla miktarda kötü kokulu gaz salarlar. Diş aralarına sıkışan et parçaları ağız kokusu açısından yüksek bir risk oluşturacaktır.

Açlık ve Diyet

Vücudumuz açlık veya diyet nedeniyle yeterli besinleri alamadığı zaman, bu eksikliği kapatmak için daha önce depoladığı yağ ve proteinleri yakmaya başlar. Bu yakma sürecinde ortaya çıkan çeşitli kimyasallar da, ağız kokusuna neden olur.

Ağız Kuruluğu

Tükürük, vücudun bakterilerle savaşında en önemli silahlarımızdan biridir. Hastalık ya da kullanılan ilaçlar gibi herhangi bir nedenle ağız kuruluğu sorunu yaşıyorsanız, bu durum aynı zamanda ağız kokusunu da yol açabilir. Örneğin uykuda daha az tükürük salgılanır ve bu nedenle sabahları oluşan ağız kokusu şikayeti daha yaygındır. Bol su içmek ve şekersiz sakız çiğnemek, tükürük salgısını arttıran ve böylece ağız kokusunu azaltmaya da yardımcı olabilecek yöntemlerdir.

Alkol ve Sigara

Karaciğerde ve kanda parçalanan alkol ve tütün, akciğerlerden geçer. İzledikleri bu yol, her ikisinin de nefesimize yansıyacağı anlamına gelir. İşte bu yüzden içki içtikten bir gün sonra bile, bir kişinin nefesi hala alkol kokuyor olabilir.

Sigara içmekse, ağızdan akciğerlere kadar tüm solunum sistemini olumsuz bir şekilde etkilediğinden ağız kokusuna yol açması şaşırtıcı değildir. Duman ve katran, hava yollarındaki hücrelere zarar verir ve bu da ağızdan dışarı üflenen havanın kokusunu, kötü yönde etkiler. Sigara içenlerin diş eti hastalığı veya kötü kokuya neden olabilecek diğer diş sorunlarından muzdarip olma riski de daha yüksektir. Sigara içenlerde ağız kokusu şikayeti, içmeyenlere oranla oldukça yüksektir.

Sabah Saatleri

Çoğu kişi sabahları günün geri kalanında ortalarda olmayan bir ağız kokusuyla uyanır. Uyurken ağzımız kuruma eğilimindedir. Özellikle burnu tıkalı olan ve ağzı açık uyuyan kişiler ağız kuruluğu ve sabahları ağız kokusu problemi ile karşı karşıya kalabilirler. Uyandıktan sonra özellikle bir şeyler atıştırdıktan sonra tükürük üretimi artar ve bir de diş temizliğine dikkat edilirse ağız kokusu günün geri kalanında rahatsız edici olmayacaktır.

Akut Enfeksiyon

Özellikle kış aylarında kapıyı çalan grip veya soğuk algınlığı gibi, akut enfeksiyondan muzdarip olduğunuzda, bu durum ağız kokusuna neden olabilir. Ağız kokusu, ciğer, burun ve nefes borusu dahil olmak üzere solunum yolları enfeksiyonu, kronik bronşit, kronik sinüzit veya geniz akıntısı habercisi olabilir. Vücut viral enfeksiyondan kurtulmaya çalışırken, biyokimyasal reaksiyonlar oluşur ve belki de vücudun kendi dilinde hem bizi hem de çevredekileri bu hastalıkla ilgili uyarabilmesi için, ortaya kokulu gazlar çıkar.

İlaçlar

Ağız kuruluğuna neden olabilecek, sinüzit veya alerji ilaçları benzeri ilaçlar, ağız kuruluğu ile beraber ağız kokusunun ortaya çıkmasına neden olabilir. Bazı ilaçlar ağız kokusuna neden olabilecek çeşitli kimyasal bileşenler içerebilir.

Hastalıklar

Kimi tıbbi durumların ağız kokusuna neden olduğu bilinmektedir. Bunlar:

  • Diş eti enfeksiyonu
  • Çürük diş
  • Ağız yaraları
  • Boğaz enfeksiyonu (farenjit veya bademcik iltihabı)
  • Solunum sisteminde enfeksiyon (boğaz enfeksiyonları, sinüs enfeksiyonları, akciğer enfeksiyonları)
  • Kronik sinüzit ve / veya geniz akıntısı
  • Kronik bronşit
  • Diyabet
  • Reflü
  • Karaciğer veya böbrek hastalığı
  • Sjögren sendromu (ağız kuruluğuna neden olur)
  • Laktoz intoleransı

Ağız kokusunun nedenleri genellikle kendinizin çabuk ve kolay bir şekilde önlem alabileceği sorunlardan kaynaklanır. Bu nedenlerin dışında daha ciddi sorunlar neler olabilir diye baktığımızda, karaciğer ve böbrek rahatsızlıkları, diyabet ve mide-bağırsak hastalıkları gibi hastalıların da ağız kokusuna neden olabileceğini görürüz. Ancak bu tip sistematik hastalıklarda ağız kokusu daha çok hastalığın ileriki aşamalarında ortaya çıkar. Bu hastalıkları tedavi etmek üzere kullanılan ilaçlar da, ayrıca ağız kokusuna neden olabilir.

Ağız Kokusu Nasıl Teşhis Edilir?

Hasta kendi tıbbi geçmişini ve belirtileri tartışırken bir diş hekimi veya doktor hastanın ağız kokusunu fark edebilir. Bazı durumlarda hastanın nefes kokusundan yola çıkarak doktor kimi sağlık problemlerinden şüphelenebilir. Örneğin meyvemsi bir koku diyabet belirtisi olabilir. Ya da böbrek hastalığı riski yüksek olan bir kişinin nefes kokusu idrar kokusunu andırabilir.

Diş hekiminiz kötü kokuya neden olabilecek sağlık sorunları ya da ilaç gibi nedenleri ortaya çıkarmak için tıbbi geçmişinizi gözden geçirecektir. Diş hekiminiz ayrıca beslenme alışkanlıklarınız, ağız kokusunun kim tarafından ne zaman fark edildiği veya kişisel alışkanlıklarınız (sigara alışkanlığı, tütün çiğneme) hakkında da sorular soracaktır.

Hasta öyküsünün yanı sıra diş, diş eti, ağız dokuları ve tükürük bezleri incelemesi de önemlidir. Ayrıca burun ve ağızdan nefes alma koşulları da değerlendirilecektir. Fizik muayene bittikten sonra eğer diş problemleri dışında bir sorundan şüphelenirse, diş doktorunuz sizi başka bir uzmana yönlendirebilir.

Doktor akciğer enfeksiyonu, diyabet, böbrek hastalığı, karaciğer hastalığı gibi daha ciddi rahatsızlıklardan şüphelenirse idrar testi gibi çeşitli testlerin yapılması gerekir.

Ağız Kokusu Nasıl Giderilir?

Günde iki kez dişlerinizi fırçalayın. Florürlü diş macunu kullanmanız daha iyi olur. Doğru şekilde ve düzenli diş fırçalamak ağız kokusunu önlemek ve gidermek için en önemli adımlardan biridir.

Diş fırçanızı yenileyin. Diş fırçanızın yıprandığını görür görmez diş fırçanızı yenileyin. Genel olarak 3 ayda bir diş fırçasının yenilenmesi ve yumuşak kıllı diş fırçalarının tercih edilmesi önerilir.

Dilinizi fırçalayın. Günümüzde bazı diş fırçası başlıklarının arka yüzü, dil fırçalamaya uygun şekilde üretiliyor. Yine de ağız kokusu ile mücadele ediyorsanız ayrıca bir dil fırçası edinmeniz işinizi kolaylaştırır. Özellikle dilin arka tarafındaki bakterilerin giderilmesi ve kötü kokuların önlenmesi için dişler kadar dilin de fırçalanması gereklidir.

Diş ipi kullanın. Diş fırçalamak dişlerinizin yüzeyinin temizlenmesini sağlar ancak dişlerin arasına, ince aralıklara yerleşen yemek artıklarından kurtulmak için diş ipi kullanmak gerekir. Bu artıklar temizlenmediği takdirde, bayatlayarak kötü kokulara, bakterilere ve zamanla ağız sağlığını bozacak sorunlara zemin hazırlayabilirler.

Antibakteriyel ağız gargarası kullanın. Gün içinde ağız gargarası için en uygun zaman akşam yatmadan önce olacaktır. Çoğu ağız gargarası alkol içerir ancak alkol ağız kuruluğuna yol açabileceğinden, alkolsüz üretilen ağız gargaralarını tercih etmeniz daha isabetli olacaktır.

Şekersiz sakız çiğneyin. Sakız çiğnemek tükürük salgılamanızı sağlar ve böylelikle ağzınızın kurumasını önler. Ağız kuruluğunun ağız kokusuna yolaçtığından söz etmiştik. Ancak sakızı ağız temizliği için yeterli görme hatasına düşmemelisiniz.

Yılda bir kez dişlerinizi kontrol ettirin. Dişçi korkusu ya da dişçiye bütçe ayırmanın zor gelmesi gibi nedenler, ne yazık ki artık iş işten geçene dek dişçiye uğramanızı engelliyor olabilir. Oysa düzenli kontrol ileride çok daha yüksek maliyetlere çözülebilecek sorunları daha en başından kolayca ve fazla canınız yanmadan halletmenizi sağlar. Diş temizliğinizin gözden geçirilmesi ve ağız kokusuna yol açan diş sorunlarını ilerlemeden halletmeniz için de kontroller en doğru adımdır.

Sigarayı bırakın. Sigara içtiğiniz sürece taze ve güzel kokan bir nefesinizin olmasını beklemeniz hayalden öteye geçemeyecektir. Sigara ayrıca diş eti rahatsızlıklarına yol açar ki, bu rahatsızlıklar da ağız kokmasının başlıca nedenleri arasındadır.

Bol bol su için. Vücudunuzun susuz kalmasını önlerseniz, ağzınızdaki bakterileri temizleyecek salgıların bolca üretilmesine de yardımcı olursunuz.

Beslenmenize dikkat edin. Taze meyve ve sebze içeren bir beslenme şekli vücudun toksinlerden arınması ve ağız sağlığı da dahil olmak üzere genel vücut sağlığı için önemlidir. Abur cuburun içerdiği tatlandırıcı ve şekerler ağızda bakteri üretimini ve diş çürümelerini hızlandırır.

Kaynaklar:



Bu yazılar da ilginizi çekebilir:

, , , , ,

Bu yazıyla ilgili henüz yorum yapılmamış.

Bir Cevap Yazın


Nedenolur.net, yorumlar bölümünde sorulan sorular için danışmanlık hizmeti vermemektedir ve sorular doktorlara ulaştırılmamaktadır. Çeşitli sağlık koşulları ile ilgili sorduğunuz sorulara verilecek cevaplar tamamen okuyucuların gönüllülük esasına dayanmaktadır. Yorum kısmı hastalıklarla ilgili diğer ziyaretçilerin deneyimlerini paylaşması amacıyla açık tutulmaktadır.