Safra Taşı Neden Olur?

Safra kesesi armut biçiminde ve karnın sağ kısmında, karaciğerin hemen altında bulunan küçük bir organdır. Safra kesesinin içinde, ince bağırsağa boşalan ve safra ya da öd adı verilen sindirime yardımcı bir sıvı bulunur.

İşte safra kesesinde şekillenebilen safra taşları, bu sindirim sıvısında katılaşan birikintilerdir. Safra taşları bir buğday tanesi kadar küçük ya da bir golf topu kadar büyük olabilir. Bazı hastalarda tek bir safra taşı oluşurken bazılarında aynı anda birden çok safra taşının oluştuğu görülür. Safra taşı şikayeti ile başvuran hastaların çoğunda genellikle safra kesesinin alınması gerekir. İlaçla safra taşlarını yok etmek için aylar hatta yıllar gerekebilir. Bu ilaçlar daha çok, çeşitli nedenlerle ameliyat olması mümkün olmayan hastalarda kullanılır.

Safra taşının ana belirtisi, safra taşı ağrısıdır. Ağrı farklı bölgelerde hissedilebilir. Bu ağrılardan kısaca söz edecek olursak: safra taşı safra kanalına yerleştiğinde ve tıkanıklığa sebep olduğunda karnın sağ üst bölümünde ani ve şiddeti hızla artan bir ağrı görülebilir. Aynı özellikte bir ağrı, karın bölgesinin ortasında, göğüs kemiğinin hemen aşağısında da hissedilebilir. Ağrı, kürek kemikleri arasına, bir sırt ağrısı şeklinde yayılabilir. Safra taşı ağrıları sağ omuza doğru da ilerleyebilir. Safra taşı ağrılarının süresi birkaç dakika ile birkaç saat arasında değişebilir.

Safra Taşı Nedenleri

Safra kesesindeki ödün (safranın) kimyasal yapısındaki dengesizlikler sonucu safra taşları oluşur. Safra, karaciğer tarafından yağların sindirilmesi için üretilir. Safrada taş oluşmasına yol açan kimyasal dengesizlikler ise şöyledir:


Safranız çok fazla kolesterol içeriyor: Safra taşlarının çoğu, 4/5 oranında kolesterol taşıdır. Normalde safranız karaciğerden gelen kolesterolü çözmeye yetecek kadar kimyasal içerir. Ancak karaciğeriniz safranın çözebileceğinden daha çok kolesterol boşaltıyorsa, kolesterol fazlası kristallere ve sonunda taşlara dönüşebilir.

Safranız çok fazla bilirubin içeriyor: Bilirubin vüct kırmızı kan hücrelerinin parçalanması sonucu üretilen bir kimyasaldır. Çeşitli rahatsızlıklardan dolayı kimi zaman karaciğer normalin üzerinde bir seviyede bilirubin üretebilir. Bilirubin fazlası safra taşı oluşumunda etkili olur.

Safra keseniz düzgün biçimde boşalmıyor: Safra keseniz tümüyle ya da yeterince sık boşalmıyorsa, safra yoğunlaşır ve bu da safra taşı oluşumuna zemin hazırlar.

Safra Taşı Türleri

Kolesterol taşları: En sık rastlanan safra taşı türü olduğunu belirtmiştik. Genellikle rengi sarı olur. Bu safra taşları daha çok çözülmemiş kolesterolden oluşur ama başka bileşenler de içerebilir.

Pigment taşlar: Bu koyu kahverengi ya da siyah renkli taşlar, safra çok fazla bilirubin içerdiği zaman oluşur.

Safra Kesesi Taşı Kimlerde Görülür?

Safra taşından şikayetinin ortaya çıkmasında risk taşıyan faktörler şunlardır:

  • Kadın olmak: kadınlarda safra taşı oluşumu oranı erkeklere göre iki üç kat daha fazladır
  • Anne olmak: birden fazla hamilelik geçirmiş olan kadınlarda hormonal değişiklikler sonucu kolesterol seviyesi yükselir ve safra taşı riski doğar
  • 40 yaşın üzerinde olmak
  • Siroz hastası olmak
  • Midenin bir kısmının alınması
  • Crohn hastalığı benzeri sindirim hastalıklarından şikayetçi olmak
  • Fazla kilolu ya da obez olmak
  • Hamile olmak
  • Fazla yağlı yemek
  • Kolesterol oranı yüksek gıdalarla beslenmek
  • Lifli yiyecekleri az tüketmek
  • Ailede safra taşı şikayeti olması
  • Diyabet hastası olmak
  • Kısa zamanda çok kilo vermek
  • Kolesterol ilacı kullanmak
  • Östrojen içeren ilaçlar kullanmak (hormon tedavisi vb nedenlerle)

Safra Taşı Komplikasyonları

Safra taşı ağrıları ihmal edilmemeli ve belirtiler şiddetlendiği an doktora başvurulmalıdır. Aksi takdirde safra taşı nedeniyle hayati tehlikeye yol açabilen durumlar ortaya çıkabilir. Aşağıdaki komplikasyonlar safra taşlarından kaynaklanabilecek ciddi sorunların başlıca olanlarıdır:

  • Safra kesesinin iltihaplanması
  • Safra kanalının tıkanması
  • Pankreas kanalının tıkanması
  • Safra kesesi kanseri

Safra kesesi sağlıklı bir sindirimin olmazsa olmaz parçalarından biri değildir. Safra kesesinin alınması yüzünden uzun dönemde bir komplikasyon oluşma ihtimali çok düşüktür.

Ne Zaman Doktora Görünmeli?

  • Baş ağrısı, yemeklerin ardından hazımsızlık, bulantı sorunlarının yanı sıra ağız kokusu ve ağızda acımsı bir tat şikayeti varsa,
  • Karın ağrısının şiddetinden dik bir şekilde oturamıyor ya da bir türlü rahat bir pozisyon bulamıyorsanız,
  • Cildinizde ve gözlerinizin akında sararma fark ettiyseniz,
  • Ürpertiler eşliğinde yüksek ateş ve karın ağrısı varsa,

Bu belirtilerin safra taşı ve safra iltihabı ile ilgili olabileceğini göz önünde bulundurmak ve ağrıların şiddetlenmesini beklemeden doktora görünmek gerekir. Safra taşı belirtileri diğer pek çok rahatsızlıkla aynı belirtileri gösterebileceğinden, kişinin şikayetleri tek başına teşhis koymak için yeterli olmayabilir. Güvenilir safra taşı teşhisi yöntemlerinden biri de ultrasonografidir.

Kaynaklar


Bu yazılar da ilginizi çekebilir:

, ,


Safra Taşı Neden Olur? İçin 5 Yorum Yapılmış

  1. cenk 24/03/2014 #

    Safra taşının tek nedeni uykusuzluk veya fazla uyumak ile gece saatlerde yenilen yemektir. Normal olarak tek sebebi budur. Sakın 19-20 den sonra hiç bir şekilde yemek yemeyin, hiç bir şey atıştırmayın. Geç uyumayın ve geç kalkmayın. Vücut ne kadar çok dinleniyor şekilde olsa o derece taş oluşur. Yani çalışmayan hareket etmeyen vücutta taşların oluşması için uygun zemin oluşur. Bu nedenle erken yatın erken kalkmak en sağlıklı olanıdır. Ayrıca gece yenilen yemek mutlaka taş oluşturur ama mutlaka oluşturur.

    • kerem 11/05/2016 #

      Kel alaka!!! Dediğiniz gibi olsaydı tüm akdeniz havzası taştan kırılırdı… İspanyada akşam 8-9 dan önce yemek yiyen görmedim, İtalya, Fransa tam öyle olmasa da benzer, Yunanistan keza aynı… Taşın olma sebepleri zaten yukarıda yazıyor, gereksiz sallamayın lütfen… Uyku ile ilgili yorum ise evlere şenlik. Adam işi gereği gece çalışıyorsa ne olacak?!? Günlük uykunuzu alın demek istediniz herhalde! Erken kalkmak yeterli uyku anlamına gelmiyor, kaldı ki yukarıda uyku ile alakalı bir sebep görmedim.
      Ameliyatı soranlara; hiç korkmayın, riski minimum bir ameliyat. Ben oldum ve ertesi hafta iş yerindeydim. Daha erkende başlayabilirdim ama rapor bir hafta yazılmış açıkçası evde sıkıldım desem yeridir. Ameliyat yerleri küçük olduğu için bu yönden bir ağrınız olmaz ancak bir süre içinizde bir şey varmış hissi olacak (hava) o biraz sıkıcı ama birkaç hafta sonra gayet rahat olacaksınız. Eğer kese duvarınız kalın derlerse bir enfeksiyon alametidir olmakta fayda var. Ancak siz benim yazdıklarımı da dinlemeyin en iyi bilgiyi doktorunuz verir. Yalnız en az 3-5 senede bir mutlaka ultrason ile bir alt batın kontrolü yaptırın.

  2. Betül 08/08/2014 #

    Salı günü sabah safra kesemdeki taştan ameliyat olucam ve ilk ameliyatim çok korkuyorum ameliyat sonrası nelere dikkat etmeliyim, ameliyat çok risk taşır mı?

    • sinan 02/12/2014 #

      Birazcık geç oldu fakat riski çok fazla değil sadece bittiğinde bunalım geçireceksiniz. Zaten oldunuz kendinizi nasıl hissettiğinizi siz de biliyorsunuz. Tekrardan geçmiş olsun Betül hanım.

  3. Fatma 16/12/2015 #

    Merhaba bende de 17 mm büyüklüğünde saframda taş var ve sekiz dokuz aydır midem de kısaca şekilde bulantı vardı midem de reflü ve gastrit vardı ondan zannediyordum meğer taşmış ağrım da var hem sırt hem karın sağ kısmında gözlerde sararma baş ağrıları da var ciddi midir alınması mı gerekiyor ne kadar riskli korkuyorum ve merak ediyorum.

Bir Cevap Yazın


Önemli Not: Nedenolur.net, yorumlar bölümünde sorulan sorular için danışmanlık hizmeti vermez ve sorular doktorlara ulaştırılmaz. Okuyucuların sordukları sorulara verilecek cevaplar tamamen diğer okuyucuların gönüllülük esasına dayanmaktadır. Yorum kısmı hastalıklarla ilgili diğer ziyaretçilerin deneyimlerini paylaşması amacıyla açık tutulmaktadır. Kişisel sorulara site yöneticileri cevap vermeyeceklerdir.